سبد خرید شما خالی است.
راکت بازرسی بدنی چگونه کار می کند؟
راکت بازرسی بدنی چگونه کار می کند؟
راکت بازرسی بدنی یک ابزار دستی و قابلحمل امنیتی است که با بهرهگیری از حسگرهای الکترومغناطیسی، انواع اشیاء فلزی آهنی و غیرآهنی از جمله سلاحهای سرد و گرم، قطعات ریز الکترونیکی، موبایل و طلا را بدون نیاز به تماس فیزیکی شناسایی میکند.
اگر میخواهید با مکانیسم فنی و نحوه کارکرد این دستگاه در فرآیند بازرسی آشنا شوید، در ادامه این مقاله همراه ما باشید.
جزئیات عملکرد
مکانیسم عملکرد راکت فلزیاب بر پایه اصول القای الکترومغناطیسی قرار دارد؛ به این صورت که جریان الکتریکی درون سیمپیچ فرستنده دستگاه، یک میدان مغناطیسی ضعیف در اطراف خود میسازد. زمانی که راکت از نزدیکی بدن یا لباس فرد عبور میکند، وجود هرگونه شیء فلزی باعث بروز تغییر و اختلال در این میدان مغناطیسی میشود. سیمپیچ گیرنده این تغییرات را بلافاصله شناسایی کرده و سیگنال خروجی را به هشدارهای دیداری یا شنیداری تبدیل میکند.
در ادامه، اجرای گامبهگام این فناوری فنی در قالب جدول خلاصه شده است:
| بخش | نقش و نحوه عملکرد |
| سیمپیچ فرستنده | جریان الکتریکی را دریافت و میدان مغناطیسی اولیه را در اطراف راکت تولید میکند. |
| سیمپیچ گیرنده | تغییرات و اختلالات ایجادشده در میدان مغناطیسی توسط فلزات را شناسایی میکند. |
| شعاع عملکرد | محدوده کشف اشیاء فلزی معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر از سطح راکت است. |
| سیستم هشدار | کشف فلز را از طریق بوق (صوتی)، ویبره (لرزشی) یا چراغ LED (نوری) اعلام میکند. |
اماکن و حوزههای کاربرد
هدف اصلی از بهکارگیری راکتهای بازرسی در مراکزی نظیر فرودگاهها، اماکن قضایی، مدارس و کارخانجات، پیشگیری از ورود ابزارهای خطرساز و جلوگیری از سرقت تجهیزات است. همچنین در جلسات محرمانه یا آزمونها، این ابزار مکملی کاربردی در کنار دستگاه موبایل یاب برای شناسایی دقیق هرگونه تجهیزات ارتباطی و الکترونیکی به شمار میرود.
تنظیمات حساسیت و تفکیک فلزات
قابلیت تنظیم حساسیت به اپراتور اجازه میدهد دقت دستگاه را متناسب با سطح امنیت محیط و نوع شیء مورد نظر تنظیم کند:
- سطح کم (Low): برای کشف اشیاء فلزی بزرگ مانند قطعات سنگین، اسلحه یا چاقوهای بزرگ در محیطهای کمریسک استفاده میشود تا از هشدارهای مزاحم ناشی از دکمه یا سگک کمربند جلوگیری شود.
- سطح متوسط (Medium): حالت استاندارد و پرکاربرد برای شناسایی قطعات فلزی معمول نظیر ابزارهای متوسط، موبایل یا چاقوهای کوچک در مبادی ورودی عمومی است.
- سطح زیاد (High): جهت شناسایی قطعات بسیار ریز، کلید، سوزن، فلشمموری و سیمکارت در مراکز نیازمند امنیت بالا نظیر حوزههای امتحانات یا سالنهای جلسات کاربرد دارد.
- سطح بسیار زیاد (Ultra High): برای کشف ریزترین ذرات فلزی گرانبها (طلا، نقره و قطعات الکترونیکی حساس) در کارخانجات تولیدی و جواهرسازیها جهت پیشگیری از سرقت تنظیم میشود.
علاوه بر سطوح حساسیت، قابلیت تفکیک فلزات آهنی (Magnetic) و غیرآهنی (Non-Magnetic) به دستگاه این امکان را میدهد که جنس فلز شناساییشده را مشخص کند. این ویژگی به اپراتور کمک میکند تا بدون نیاز به بازرسی بدنی کامل، بین اشیاء فولادی یا آهنی عادی با فلزاتی نظیر طلا، مس و آلومینیوم تمایز قائل شود.
راهنمای استفاده و اصول ایمنی
برای افزایش دقت بازرسی و حفظ سلامت افراد، رعایت چند نکته فنی در هنگام کار با راکت بازرسی الزامی است:
- اسکن حرکتی: راکتهای بازرسی بر اساس تغییرات میدان مغناطیسی کار میکنند؛ بنابراین در حالت ساکن و بیحرکت قادر به تشخیص فلز نیستند و اپراتور باید دستگاه را بهصورت مداوم روی سطح بدن حرکت دهد.
- اسکن استاندارد: اسکن باید از فاصله ۲.۵ تا ۵ سانتیمتری بدن، بهصورت منظم و موازی از بالا به پایین (شانه تا پاها) در هر دو سمت جلو و پشت انجام شود.
- ایمنی و حریم شخصی: به دلایل ایمنی و حفظ احترام افراد، نزدیک کردن یا گرفتن راکت در مقابل صورت، سر و چشمان مراجعهکنندگان تحت هر شرایطی ممنوع است.
- مدیریت باتری: دستگاه معمولاً با باتری کتابی ۹ ولت شارژی کار میکند؛ افت ولتاژ باتری باعث کاهش چشمگیر شعاع عملکرد میشود، لذا چک کردن و شارژ بهموقع آن حیاتی است.
آیا استفاده از این دستگاه عوارض دارد؟
برای ارتقای شفافیت علمی و رفع نگرانهای عمومی، مقایسه اثرات زیستی و ایمنی راکت بازرسی بدنی در قالب جدول زیر خلاصه شده است:
| شاخص ایمنی و زیستی | توضیحات و استانداردهای بینالمللی |
| نوع امواج و رادیولوژی | این دستگاهها کاملاً فاقد پرتوهای یونیزان (X-Ray یا رادیولوژی) هستند و تنها یک میدان مغناطیسی بسیار ضعیف در فرکانس پایین تولید میکنند. |
| ایمنی برای زنان باردار | به دلیل ناچیز بودن شدت امواج (کمتر از امواج گوشی موبایل)، استفاده از آن برای زنان باردار، کودکان و افراد دارای پروتز یا ضربانساز قلب کاملاً بیخطر است. |
| مقایسه با سایر تجهیزات | در مقایسه با ابزارهای دروازهای مانند گیت بازرسی که برای تردد مداوم جمعیت طراحی شدهاند، راکتهای دستی شدت امواج بسیار محدودتر و موضعیتری دارند. |
تحلیلهای حقوقی و حفظ حریم خصوصی در بازرسی بدنی
از منظر حقوقی و دستورالعملهای حفظ کرامت انسانی، استفاده از ابزارهای بازرسی الکترونیکی، مکانیزمی جهت جایگزینی تفتیشهای دستی و تهاجمی است. طبق ماده ۴۰ منشور حقوق شهروندی، تفتیش بدنی باید با روشهای غیر اهانتآمیز و غیرآزاردهنده انجام پذیرد تا علاوه بر حفظ موازین امنیتی، حرمت افراد خدشهدار نشود.
به همین منظور در اسناد رسمی اجرایی بر اولویت تجهیزات مدرن تأکید شده است؛ چنانکه در ماده ۱۲ دستورالعمل حفظ کرامت و ارزشهای انسانی قوه قضائیه صراحتاً آمده است:
در راستای حفظ حیثیت و کرامت ارباب رجوع، انجام اقداماتی نظیر استفاده از تجهیزات بازرسی نامحسوس و الکترونیکی به جای بازرسی بدنی با دست ضروری است؛ مگر در موارد خاص و استثنایی
منبع: میزان
علاوه بر این، بهکارگیری تجهیزات استاندارد امکان راهکارهای غیرقانونی یا ادعاهای اشتباه در زمینه دور زدن دستگاه موبایل یاب و انتقال ابزارهای ممنوعه را به حداقل میرساند. این امر بستر حقوقی شفافی برای مسئولان حراست و مراجعهکنندگان فراهم میسازد.
سوالات متداول
- چرا راکت بازرسی بدنی در حالت ساکن و روی اشیاء ثابت هشدار نمیدهد؟
زیرا مکانیسم عملکرد دستگاه بر پایه شناسایی «تغییر و اختلال در میدان مغناطیسی» است و تنها با حرکت دادن راکت فعال میشود. - آیا امکان کشف قطعات بسیار کوچک مانند سیمکارت یا طلا با این دستگاه وجود دارد؟
بله؛ با تنظیم سطح حساسیت دستگاه روی حالت «زیاد» یا «بسیار زیاد»، ریزترین قطعات فلزی آهنی و غیرآهنی قابل شناسایی هستند.
پیرانفر
